Bir şehrin karakterini anlamanın kestirme yolu, akşamüstü sahiline bakmak. Kadıköy’de bu sahne Moda’da kurulur, Selanik’te Nea Paralia’da. İki kordon, iki şehrin denizle ilişkisini neredeyse aynı saatlerde, benzer kalabalıklarla yaşar; farkları ise iki kentin tarihine dair çok şey anlatır.
Moda: 8 kilometrelik yaşayan kıyı
Kadıköy kıyı şeridi, Moda’dan başlayıp güneye uzanan 8 kilometrelik ayrılmış yürüyüş ve bisiklet parkuruyla Anadolu Yakası’nın en yoğun kullanılan açık alanı. Caferağa’daki Moda Sahil Parkı günün her saati açık; tarihi Moda İskelesi bugün kütüphane işleviyle ayakta ve iskelenin önünden tarihi yarımada silueti izleniyor. Semtin simgelerinden nostaljik tramvay, Kadıköy merkezden Moda’ya tarihi doku içinden ulaştırıyor. Semtin adı bile kıyı kültüründen geliyor: 19. yüzyılda burada yaşayan Levanten ve İngiliz cemaatinin giyim kuşamı semte moda adını bırakmış.
Nea Paralia: projeyle yeniden kurulan kordon
Selanik’in Nea Paralia’sı ise planlı bir dönüşümün ürünü. Liman ile konser salonu arasındaki 3,5 kilometrelik kıyı hattı, mimarlar Prodromos Nikiforidis ve Bernard Cuomo’nun projesiyle 2008-2013 arasında baştan düzenlendi; son etap Aralık 2013’te açıldı. Yaklaşık 51 bin metrekarelik alanda su, müzik, gül, ses ve hafıza gibi temalara ayrılmış 12 bahçe art arda diziliyor. Kordon bugün koşucuların, bisikletlilerin ve akşam yürüyüşçülerinin hattı; şehrin metrosu da Kalamaria yönünde bu kıyıya paralel uzuyor.
İki kordonun ortak dili
Benzerlik şaşırtıcı: iki kıyı da arabadan arındırılmış, iki şehirde de kordon gençlerin buluşma noktası, iki tarafta da gün batımı saatinde yer bulmak zorlaşıyor. Moda’da çay bahçesi ve simitçi neyse, Nea Paralia’da seyyar mısırcı ve kordon kafeleri o. En somut fark ölçekte değil kurgudaki: Moda’nın kıyısı zamanla, kendiliğinden bugünkü haline gelmiş; Nea Paralia tek bir tasarım kararıyla yeniden çizilmiş.
Kadıköylü gözüyle Selanik kıyısı
İki şehir arasındaki bağ kordonda bitmiyor: yaşam maliyeti tarafında da iki kıyı sık karşılaştırılıyor. Kira rakamlarını daha önce iki yakanın kira tablosunda yan yana koymuştuk; Selanik’te semt semt yaşamın nasıl olduğunu merak edenler için Selanik’te yaşamak rehberi ayrıntılı bir başlangıç. Kordon kültürü açısından sonuç net: Kadıköylü bir okur Nea Paralia’da kendini yabancı hissetmiyor, sadece tabelaların alfabesi değişiyor.
Yaz akşamı iki kıyıda da aynı şekilde bitiyor: deniz kenarında, kalabalık içinde, acele etmeden. İki şehir birbirine en çok bu saatte benziyor.
