İstanbul’da pazar denince Anadolu yakasında akla ilk gelen yer Kadıköy Salı Pazarı. Selanik’te aynı işi gören kurumun adı laiki agora, yani halk pazarı. İki şehir de pazarı bir alışveriş biçiminden çok mahalle kurumu olarak yaşatıyor, ama işleyişleri birbirinden hayli farklı.
Kadıköy: tek alanda 1.900 tezgâh
Kadıköy Salı Pazarı, Hasanpaşa’da kapalı pazar alanında kuruluyor. 39 bin metrekarelik alanda 1.900 tezgâh açılıyor ve pazar iki gün kuruluyor: salı günü ağırlıklı olarak sebze, meyve ve gıda, cuma günü ise tekstil, giyim ve ikinci el. Anadolu yakasının en büyük semt pazarı olarak anılmasının nedeni bu ölçek: tek adreste toplanan tezgâh sayısı, çevre ilçelerdeki pazarların birkaç katı.
Pazarın karakteri de bu ikili düzenden geliyor. Salı günü mahalleli alışverişi, cuma günü ise şehrin başka semtlerinden gelen ziyaretçi profili hâkim.
Selanik: pazar mahalleye gidiyor
Yunanistan’da laiki agora sabit tek bir alanda değil, haftanın belirli günlerinde farklı mahallelerde kuruluyor. Sistem gezici: aynı satıcı haftanın her günü başka bir semtte tezgâh açıyor. Selanik’te de düzen böyle işliyor, yani “şehrin pazarı” diye tek bir adres yok, mahallenin pazar günü var.
İkinci fark satıcı tarafında. Yunanistan’da açık hava ticareti 4849/2021 sayılı kanunla düzenleniyor ve tezgâh açmak lisansa bağlı. İki ayrı lisans türü var: kendi ürününü satan üretici ve gıda dışı ürün satan profesyonel satıcı. Lisanslar bölgesel idareler tarafından, kanunun 16. maddesindeki puanlama ölçütlerine göre veriliyor. Yani bir pazarda hangi tezgâhın kime verileceği idari bir karar.
Ocak 2026’da tezgâhlar kapandı
Bu düzen tartışmasız değil. Yunanistan’da pazarcı esnafı ve üreticiler, 4849/2021 sayılı kanunun sahadaki gerçek koşulları yansıtmadığı ve ciddi işleyiş sorunları yarattığı gerekçesiyle 7 Ocak 2026’da süresiz iş bırakma kararı aldı. Talep, kanunun değiştirilmesiydi. Tartışmanın merkezinde lisans dağıtımı, tezgâh yeri tahsisi ve denetim yükümlülükleri vardı.
Fiyat ve ürün farkı nereden geliyor
| Konu | Kadıköy Salı Pazarı | Selanik laiki |
|---|---|---|
| Kurulum | Sabit kapalı alan, iki gün | Mahalle mahalle gezici, haftanın belirli günü |
| Ölçek | 39 bin m², 1.900 tezgâh | Mahalle ölçeğinde, cadde üzerinde |
| Satıcı düzeni | Belediye tahsisi | 4849/2021 kapsamında üretici ve profesyonel satıcı lisansı |
| Ürün ağırlığı | Salı gıda, cuma tekstil | Sebze, meyve, balık, zeytin, zeytinyağı, çiçek |
İki şehrin ortak yanı
Aradaki idari farklara rağmen iki pazar da aynı işlevi görüyor: üreticiyle tüketiciyi aracısız buluşturmak ve mahalleye haftalık bir ritim vermek. Selanik’te pazar sabahının ardından kahve içmek günün rutini; Kadıköy’de de pazar dönüşü aynı alışkanlık sürüyor. Selanik’in kahve kültürü ve frappe geleneği için bu yazıya, iki şehrin sahil hattı karşılaştırması için Moda ve Nea Paralia yazısına bakabilirsiniz.
Kira ve yaşam maliyeti tarafında iki şehrin nasıl ayrıştığını ise kira karşılaştırmasında ele almıştık.
