Kadıköy’de Balık Pazarı, tezgahla meyhanenin iç içe geçtiği bir sokak ağı. Selanik’te aynı işi Modiano Çarşısı görüyor; kapalı bir yapı ama ritmi benzer. İki şehrin bu iki noktası, alışverişin nasıl akşam kültürüne dönüştüğünü aynı mantıkla gösteriyor.
Modiano nasıl bir yapı
Modiano Çarşısı’nın inşası 1922’de başladı ve şehrin 1917 büyük yangınından sonra uygulanan yeniden planlama sürecinin parçasıydı. Yapıyı, Selanik’in tanınmış Sefarad ailelerinden birine mensup mühendis Eli Modiano tasarladı. Çarşı, dönemin Avrupa şehirlerindeki kapalı gıda pazarları örnek alınarak kurgulandı ve içinde balıkçı, kasap, tezgah, küçük meyhane ve barlar bir arada yer aldı.
2022 yenilemesi neyi değiştirdi
Uzun süre bakımsız kalan yapı 2022’de kapsamlı bir yenilemeden geçti ve gıda pazarı kimliğiyle yeniden açıldı. Yenileme sonrası çarşıda hazır yemek ve kafe tezgahlarının payı arttı, klasik manav ve balıkçı tezgahları görece azaldı. Bu dönüşüm, Kadıköy’de yıllar içinde yaşanan değişimle aynı yöne bakıyor: pazar alanı gündüz alışverişinden akşam oturmasına kayıyor.
Kadıköy’ün farkı: sokak ağı
Kadıköy Balık Pazarı kapalı tek bir yapı değil, birbirine açılan sokaklardan oluşuyor. Tezgahların arasına giren meyhaneler, kahveciler ve şarküteriler bu ağı sürekli kılıyor. Kapalı çarşıda mekan sayısı yapının sınırıyla belirlenirken, sokak ağında sınır esniyor ve mahalle içine doğru büyüyebiliyor.
Fiyat ve ürün karşılaştırması
İki pazarda da balık fiyatı mevsime ve tezgaha göre değişiyor. Selanik’te balığın yanına giden mezelerin fiyat düzeyi, ithal ürün payı düşük olduğu için yerel kalıyor. Kadıköy’de ise ürün çeşidi daha geniş, buna karşılık turistik yoğunluk fiyatı yukarı çekiyor. İki şehrin haftalık semt pazarı düzeni arasındaki fark ise Salı Pazarı ve laiki yazımızda ele alındı.
Ziyaret için pratik notlar
İki şehrin ortak hikayesi: yangın ve yeniden kurulma
Modiano’nun inşa edilme sebebi 1917’de Selanik’in merkezini kül eden büyük yangındı. Yangın sonrası şehir yeni bir plana göre yeniden kuruldu ve kapalı gıda pazarları bu planın parçası olarak tasarlandı. Kadıköy tarafında ise pazarın bugünkü dokusu, iskele çevresindeki ticaretin yüz yıl içinde mahalleye yayılmasıyla oluştu.
İki şehrin ortak noktası, pazarın yalnızca alışveriş yeri olarak kalmaması. Her ikisinde de tezgahın yanındaki masa, pazarı akşam mekanına çeviren unsur oldu.
Modiano sabah erken ve öğle saatlerinde alışveriş için, akşam saatlerinde oturmak için kalabalıklaşıyor. Pazar günleri ve dini bayramlarda çalışma düzeni değişiyor. Kadıköy tarafında ise pazartesi akşamları görece sakin; hafta sonu akşamı yer bulmak zorlaşıyor. İki şehri aynı seyahatte görmek isteyenler için deniz ve hava bağlantısı seçenekleri uçak bileti yazımızda karşılaştırıldı.
